Er samfélagið að breyta gildum ungs fólks?

Röksemdafærsla

Röksemdafærsla jákvæðs liðs

Vinir, kærir andspyrnumenn,

Við stórum frammi fyrir stórt spurningartákn: Hvernig myndar samfélagið komandi kynslóð? Og í dag segjum við: Já, samfélagið er ekki aðeins að breyta gildum ungs fólks – það er að forða sig á nýjum manneskjum, með nýjum gildum, sem hafa minni trú á eldri kerfum og meiri trú á sambandi, jafnrétti og umhverfi.

1. Samfélagið notar hegemonískar miðlar til að endurspegla ný gildi – og ungt fólk tekur við boðskapnum

Fyrsta rök mitt: Samfélagið er ekki passíft. Það sendir áfram gildi gegnum kennslubók, fréttir, netheimili og jafnvel auglýsingar. En í dag er boðskapinn annur en í fortíðinni. Ekki lengur um „hlutlaus vitsmunaverð“ eða „vinna fyrst, gleði síðar“. Nú er tal um klimabreytingar, kynjajafnrétti, hugsjónamennsku og líðan. Ung fólk er útsett fyrir þessum straumi daglega – og þeir bregðast við. Til dæmis: 78% ungra í Evrópu telja að klímavandinn sé algjörlega alvarlegur (samkvæmt Eurobarometer). Þetta er ekki til coincidence. Þetta er niðurstaða samfélagslegrar endurnýjunar, sem hefur breytt hvað ungt fólk telur mikilvægt.

2. Tækni og stafræn samfélag mynda gildi í rauntíma – ekki í kennslustofu

Annað rök: Gildi eru ekki bara kennd – þau eru lifð. Og í dag lifir ungt fólk mest í stafrænum heimi. Í TikTok, Instagram, Reddit – þar sem samfélagið er ekki bara að horfa á unglinga, heldur að tala við þá, styðja þá, og jafnvel „punna“ þá. En hvað kemur fram? Aukin viðurkenning á mismunandi kyn- og kynhneigðum, stuðningur við geðheilsu, fordómarnemi. Fólk er hrætt við að vera fordómsfullt – ekki af reglum, heldur af samdrái. Þetta er ekki „naturlegt“ sjálfbjargað gildi. Þetta er samfélagið í aðgerð – sem hefir gildi í gegnum samþykki og samdrábrot.

3. Ung fólk er ekki „villt“ – það er viðbrögð við villtri heimssýn

Þriðja rök: Margir eldri segja: „Ung fólk er orðið veikt, of viðkvæmt, of sjálfsvitundugt.“ En við segjum: Nei. Það er ekki veikt – það er viðbrögð við heiminum sem það sér. Þegar ungt fólk leggur áherslu á geðheilsu, segir „nei“ við ofkynlíkingu í auglýsingum, eða krefst jafnra launa – þá er það ekki að tapa gildum. Það er að ná á nýjum gildum, sem samfélagið sjálft hefir sett upp. Við segjum nú að jafnrétti sé mikilvægt. Við segjum að umhverfið sé nauðsynlegt. Við segjum að maður skal geta verið sá sem hann er. Og ungt fólk tekur það alvarlega. Er það breyting? Jú. En er hún orsökuð af samfélagi? Absolútt.

Lokahugmynd:

Samfélagið er ekki að „ruddna“ gildum ungs fólks – það er að leiðbeina því í rauntíma. Með miðlun, menningu, og samfélagi á netinu er búið að búa til nýjan grundvallar – og ungt fólk er ekki að fara á bak við, heldur að fara fyrir framan, með samfélaginu sem lyftir undir.

Röksemdafærsla neikvæðs liðs

Kæru vinir, kærir andspyrnumenn,

Við höfum heyrt fallega orð um „nýja kynslóðina“, „ný gildi“, „sögufræga breytingu“. En við segjum: Nei, samfélagið er ekki að breyta gildum ungs fólks. Það er að missa treyggð í því, að vilja sjá breytingu – en sannleikurinn er sú að ung fólk heldur fast við gildi sem eru djúpt rótin í mannlegri náttúru, ekki í samfélagslegum áhrifum.

1. Gildi ungs fólks eru ekki veikari – þau eru önnur, en ekki breytt af utan

Fyrsta rök: Það er rangt að segja að samfélagið hafi „breytt“ gildum ungs fólks. Það er frekar að opna umhverfi fyrir gildum sem ungt fólk hefði alltaf viljað lifa eftir – ef það hefði haft val. Til dæmis: Ung fólk vill ekki vera fordómsfullt – það hefði aldrei viljað það. En í fortíðinni var það dvalið niður af samþykki, af harðviðri, af hinu „réttilega“. Í dag er það freistuðu að segja satt. Það er ekki breyting – það er frjölsun. Samfélagið hefir ekki breytt gildum – það hefir aðeins lofað þeim að birtast.

2. Samfélagið er ekki ein hlutur – hver hverju sinni

Annað rök: Jákvæða liðið talar um „samfélagið“ eins og það sé ein einingu með sameiginlegri áherslu. En raunin er sú að samfélagið er brotið. Einn hluti lofar kynjajafnrétti, annar hluti hneifir hendur. Einn hluti styður klimbahug, annar hluti neitar breytingum. Hvernig getur slíkt sundurbrotið „samfélag“ náð að „breyta“ gildum ungs fólks? Það er ekki stjórnun – það er stríð. Og í því stríði velja ungt fólk hlið – ekki vegna áhrifa, heldur vegna persónulegrar trúar. Þeir velja ekki af því að miðlar segja – heldur af því að hjartað segir.

3. Ungt fólk er ekki endurspegling – það er breytileiki

Þriðja rök: Við vitum að hver kynslóð hefir reynt að segja að hin nýja sé „örvitað“, „veikt“, „án gilda“. En satt er að hver kynslóð endurspeglar tímann sínum – ekki af áhrifum, heldur af nauðsyn. Í dag eru unglingar sjálfstæðari, opinberari, athyglisbendir við réttlæti. En það er ekki af því að samfélagið „formar“ þá – það er af því að þeir sjá heiminn sem hann er, með augum fullum af spurningum. Þeir eru ekki að tapa gildum – þeir eru að endurgera þá. Og það er ekki samfélagið sem gerir það – það eru þeir sjálfir.

Lokahugmynd:

Samfélagið er ekki stjórnanda gilda ungs fólks. Það er að mestu leyti hljóðrør. Ungt fólk er ekki að breytast af utan – það er að koma sér í ljós. Gildi eru ekki sett af miðlum, af ræðum eða auglýsingum – þau eru sett af upplifun, af reynslu, af siðferðilegri ákvörðun. Og í því leiti er ung fólk ekki að fara burt frá gildum – heldur að finna þau aftur, á nýju vísu.

Afsönnun röksemdafærslu

Afsönnun jákvæðs liðs á röksemdafærslu

Ég heyri hvað neikvæða liðið segir: „Samfélagið er ekki að breyta gildum ungs fólks – ung fólk er bara að koma sér í ljós.“ En ég spyr: Hvernig kemur maður í ljós ef ekki gegnum spegil? Og hvað ef spegillinn er fullur af auglýsingum, myndum, boðskapum og væntingum frá fjölmiðlum, skóla, fjölskyldu og menningunni?

Það er falleg hugmynd að ung fólk sé eins og frjósemin í jarðveginum, sem bara bíður eftir að spríta upp af sjálfu sér. En í raun er ungdómurinn ekki einangrað frjó – hann vex í gróðri sem samfélagið ber upp. Og í dag er það gróður af klimabyltingarhreyfingum, Black Lives Matter, kynjajafnrétti, queer-hyggju og stafrænum samfélagi.

Við getum ekki sagt að þessi gildi hafi alltaf verið til í öllum yngstu – þau voru oft dulin, bönnuð eða óviðunandi. Fyrir tugum ára var það ekki „normal“ að tala um kynferðisheitindi, um klimavandamál eða um hugsanlega enda á kjötsælu. En í dag er það algengt – ekki af handahófi, heldur vegna þess að samfélagið hefir breytt rás sinni. Skólar kennast umhverfisvitund, miðlar fylgjast með unglingsræðum, politíkar taka fram nýjar tillögur. Það er ekki bara „upplifun“ – það er umbreyting.

Og jú, samfélagið er brotið – en bara vegna þess að það er ekki einn hlutur, gerir það ekki minna virkt. Ef 10% fólks byrjar að tala hátt um réttlæti, og 20% tekur eftir, og 50% byrjar að breyta hegðun sinni – þá er samfélagið að breytast. Og ung fólk er ekki bara áhorfendur – það er í framenda. En framendið er ekki án stuðnings. Stafræn samfélag, netheimar, klippur, ræður – allt þetta er verktyg sem samfélagið veitir. Og það er með þessum verktyökum sem gildi eru ekki bara endurgreind, heldur endurgerð.

Svo já – ung fólk kann að hafa innað gildi, en án samfélagsins sem gefur rými, tónlist, tungumál og tækifæri – hvað væri eftir? Einn einsamur hljóðvarpi sem talar í eyðimörku? Nei. Breyting fer aldrei fram í einsemd. Samfélagið er ekki bara bakgrunnur – það er leikmaður í leiknum.

Afsönnun neikvæðs liðs á röksemdafærslu

Nú er kominn tími til að spyrja jákvæða liðið: Hver er þetta „samfélag“ sem þið talaðu svo örugglega um? Er það ríkisstjórnin? Facebook-algrímurnar? Mamma á Instagram? Eða er það bara orð sem við notum til að lýsa því sem gerist – án þess að skilja hver er að gera hvað?

Þið segið að samfélagið sendi ný gildi um klima, jafnrétti og umhverfi. En erum við ekki að ruglast í orsök og áhrif? Hvað ef ung fólk kemur fyrst – og samfélagið endurspeglar síðan? Tökum dæmi: Unglingar byrja að taka fram plastnýtingu, fara í klimastreik, nota kynheiti sem eldri kenna ekki. Og svo – ákallar koma úr skólum, fyrirtæki selja „græn“ vöru, stjórnvöld taka á móti. Er það samfélagið sem breytir ungum – eða er samfélagið bara að halda upp á því sem ungt fólk hefir sett í gang?

Við sjáum sömu mynstur í kynjahlutverkum. Fyrir fimmtíu árum var karlhneppi og konuhneppi nánast einskynja. Í dag eru börn að velja kynheiti í leikskólum. En var það samfélagið sem "lærði" þau þetta? Nei – það var trú á sjálfum sér, reynsla, vinir, ritræðingar, kynhneyti sem fann sinn tíma. Samfélagið var seint að koma – og mikið af því sem nú er „nýtt gildi“ var bara gamalt orðrétt hugmynd sem var dulin undir hríð.

Og athugið: Þegar jákvæða liðið talar um „miðla“ og „net“ sem senda gildi – hvað er það annað en að viðurkenna að kerfi eru að breytast? En kerfi eru ekki samfélag – kerfi eru vélar sem ungt fólk stýrir, snýr við, brýtur niður og notar á nýjan leik. TikTok er ekki að breyta ungum – ungir eru að breyta TikTok!

Svo við neita ekki að breyting sé í gangi. En við neitum að segja að samfélagið sé foringi. Við segjum að ungt fólk sé foringi – og samfélagið sé að halda sér í laginu. Ekki önnur leið. Gildi eru ekki „injected“ eins og vaccínu – þau eru dregin upp úr reynslu, andspyrnu, vonbrigðum og ást. Og ef samfélagið vill vera hluti af því – þá verður það að hlusta, ekki að tala.

Spurningakafli

Þriðji rökræðumenn beggja liða standa upp, auglitið fallegt, augun skarpa. Þessi kafli er ekki um að halda lengra ræðu – hann er um að skera niður í kjarna málsins. Jákvæði liðið byrjar.

Spurningar þriðja rökræðumanns jákvæðs liðs

Spurning 1 (til fyrsta rökræðumanns neikvæðs liðs):
Ef ungt fólk „kemur bara í ljós“ eins og þú segir, hvers vegna sáum við enga almenningabreytingu á gildum varðandi kynjajafnrétti fyrir tuttugu árum? Var allt ungt fólk bara of hrætt til að vera sér sjálft – eða var samfélagið einfaldlega ekki að senda boðskapinn?

Svar:
Við vorum ekki of hrædd – við vorum ekki heyrt. Samfélagið setti merki á „öðrulega“ hegðun sem rangt, illt, óeðlilegt. En nú eru ungir að hlusta á sig sjálfa sig – ekki á þau merki. Við erum ekki að breytast af boðskap, heldur að losna af tyrni boðskapans.

Spurning 2 (til annars rökræðumanns neikvæðs liðs):
Þú segir að TikTok og Instagram séu ekki að breyta okkur – heldur að við séum að breyta þeim. En ef 90% af innihaldi á #ClimateAction kemur frá stofnunum, skólum og ríkisstofnunum – er það ekki samfélagið sem stjórnar gildum í gegnum verkfæri sem eru bara „opin“ fyrir notkun?

Svar:
Opin eru opin – en innihaldið er valið af okkur. Skólar geta sett upp verkefni um klimabreytingar, en ég vel að fara í skólastrík og grópa mér í rásina. Ég vel að deila mynd af mig með plakati. Samfélagið gefur tækifæri – en ekki ákvarðanir.

Spurning 3 (til fjórða rökræðumanns neikvæðs liðs):
Þú sagðir að gildi séu dregin upp úr reynslu, ekki boðskap. En hvað ef reynsla sjálf er formuð af miðlum, kennurum, foreldrum – öllu sem er samfélagið? Getur reynsla verið „hrein“ frá samfélagsáhrifum?

Svar:
Reynsla er aldrei hrein – en hún er persónuleg. Ég lifði í kynseginu mínu fyrir ég las eitthvað um dettó. Ég grátningar yfir réttlæti fyrir ég sá CNN-nýtt. Reymið kemur úr samfélaginu – en eldinn er minn.

Efni litlrar samantektar spurningakafla jákvæðs liðs

Takk fyrir svörin – en þau staðfestu nákvæmlega það sem við höfum sagt: að breyting fer ekki bara frá innan. Svarið um „ekki heyrt“ bendir beint til samfélagskerfis sem hunsaði gildi. Svarið um TikTok sýnir að tækifæri komast ekki á milli án samfélagsboðskapar. Og svarið um reynslu – já, hún er sannlega formuð af utan. Það er nákvæmlega punkturinn: samfélagið er ekki bara bakgrunnur – það er leikmaður í leiknum.

Spurningar þriðja rökræðumanns neikvæðs liðs

Spurning 1 (til fyrsta rökræðumanns jákvæðs liðs):
Þú sagðir að samfélagið býi til rými fyrir ný gildi. En hvað ef rýmið er tómt nema einhver komi inn og fylli það? Ef enginn ungur maður myndi fara í skólastrík fyrir klima – væri rýmið enn til?

Svar:
Rýmið væri enn til – eins og tómur salur. En við vitum að stríkin byrjuðu ekki hjá einstaklingi – þeim var lýst yfir í miðlum, stytt af stjórnvöldum, tekin upp í kennslu. Rýmið er ekki tómt – það er fullt af boðskap.

Spurning 2 (til annars rökræðumanns jákvæðs liðs):
Þú nefndir Instagram og TikTok sem „verkfæri“. En ef ungt fólk myndi bara nota þau til að deila köttmyndum – væru þá kerfin enn „verkfæri“ fyrir gildabreytingu? Eða er ekki hugmyndin um „verkfæri“ bara leið til að sleppa við að viðurkenna að ungt fólk er foringi?

Svar:
Verkfæri eru óhlutlæg – en notkunin er val. En athugið: fyrstu #FridaysForFuture myndirnar urðu virkar af því að margir sjálfir ákváðu að deila þeim. Algrím var búin til af kerfinu – en spretingin kom frá innan.

Spurning 3 (til fjórða rökræðumanns jákvæðs liðs):
Þú segir að gildi séu lifð og endurgreind. En ef ungt fólk hefði ekki séð Greta Thunberg tala fyrir Sameinuðu þjóðunum – hefðu þá flestir vitað hvernig þeir skyldu „lífa“ klimagildið? Eða er ekki orðið „lífa“ bara orð fyrir „eiga eftir“?

Svar:
Greta var sparkurinn – en ekki byrjunin. Hundruð börn höfðu verið hrædd fyrir jörðinni áður. Hún var endurgreining – en ekki uppruna.

Efni litlrar samantektar spurningakafla neikvæðs liðs

Svörin sýna klárlega að jákvæða liðið er að rugla vandamál. Þeir segja að rýmið sé til – en gleyma að rýmið er ekkert án þeirra sem ganga inn í það. Þeir segja að kerfin séu verkfæri – en gleyma að verkfæri verka ekki sjálf. Og að lokum – já, Greta var endurgreining. En hver endurgreindir hana? Ungt fólk sem gekk út á götuna. Ekki samfélagið. Við. Og það er munurinn.

Frjáls umræða

Jákvæði liðið (1. rökræðumaður):
Við höfum sagt það aftur og aftur: samfélagið er ekki bara hljóðrými – það er fullveldur hljóðstillingarmaður. Þegar skólar koma með græna menntun, fjölmiðlar tala um kynjajafnrétti, og stjórnvöld styðja LGBTQ+ réttindi, þá er ekki um tilviljun að ræða. Þetta er samfélag sem breytir gildum – ekki með áhrif, heldur með ásetningu. Ung fólk er ekki bara að hlusta – það er að vera undir menningarskiptum. Og hvað er menning annað en samfélag í hreyfingu?

Neikvæði liðið (2. rökræðumaður):
Gamanlegt að heyra að samfélagið sé svo sterkur að það getur sett gildi inn í hausinn á okkur eins og USB-stick! En segðu mér – hversu margir af ykkur heppnuðust að kynseginu sínu vegna góðrar frásagnar í sjónvarpinu? Eða varðstu jafnréttismaður af því að kennari sagði „við eruð öll jöfn“ í 8. bekk? Nei. Þú gerðir það af því að einhver sem þú elskað sagði: „Ég er ekki örugg/öruggur í skólanum.“ Gildi komast ekki inn í hausinn með sendirásum – þau komast inn með hjarta.

Jákvæði liðið (3. rökræðumaður):
Og við viðurkennum – eldinn kemur oft frá innan. En segðu mér, hversu mikinn eld geturðu haft án súrefnis? Samfélagið er súrefnið. Taktu TikTok – miðillinn er ekki að breyta ungum, en hann gefur rými til að segja: „Ég er ekki einn/ein.“ „Ég er queer.“ „Ég trúi á loftslagsbreytingar.“ Þessi boðskapur er ekki tilviljun – hann er endurspegill samfélagslegrar breytingar. Við erum ekki að setja gildi inn – við erum að opna hurðina.

Neikvæði liðið (4. rökræðumaður):
Hugsaðu aftur – hver opnaði hurðina fyrst? Var það samfélagið? Eða var það ungt fólk sem gekk í gegnum hana og hrærði hana svo mikið að hún féll af hengjum? Skólar voru ekki fyrst með Pride-flaggið – nemendur voru. Fjölmiðlar voru ekki fyrst með non-binaries atburði – ungt fólk var. Samfélagið er ekki foringi – það er eftirmanni. Það er ekki að búa til rými – það er að reyna að halda upp á eftir.

Jákvæði liðið (2. rökræðumaður):
En hvers vegna eru allir að tala um klima, jafnrétti og hyggju núna? Er þetta bara tilviljun? Nei – þetta er samfélag sem hefir upp á borðið. Það er ekki að „láta“ ung fólk breytast – það er að gefa tækifæri. Valfrjálsleiki er ekki að velja á milli engin valkostanna. Valfrjálsleiki er að hafa valkosti. Og samfélagið er að búa til þá valkosti.

Neikvæði liðið (1. rökræðumaður):
Og við erum ekki að neita því að samfélagið hafi verið að breytast. En við segjum bara – það er ekki að leiða breytinguna. Það er að endurspejla hana. Ef ungt fólk væri ekki byrjað að tala, væru engar greinar, engin kennsla, engin lög. Við erum ekki að neita áhrifum – við erum að spyrja: hver var fyrstur? Vindurinn eða seglið? Ef ung fólk er vindurinn í seglinu, þá er samfélagið ekki búið að reka skipið – það er að læra að sigla.

Jákvæði liðið (4. rökræðumaður):
Og við viðurkennum – ungt fólk er ekki passíft. En segðu mér – hvað myndi gerast ef engin kennsla, engin fjölmiðlakvika, engin stjórnarskipanir væru til? Myndum við enn hafa sömu gildi? Eða myndum við vera aftur á 90-tölu árin? Samfélagið er ekki bara spegil – það er snúður. Það snýr gildunum áfram, heldur á áttinni, og gefur þeim hita.

Neikvæði liðið (3. rökræðumaður):
Svo langt sem snúðurinn er að snúa af því sem ungt fólk er að hreyfa. En ef samfélagið reynir að snúa í rangt, þá brotnar snúðurinn. Sjáum við ekki það dag hvern? Ung fólk segir: „Við viljum ekki bara ræða um klima – við viljum gera eitthvað.“ „Við viljum ekki bara tala um jafnrétti – við viljum breyta kerfinu.“ Samfélagið er ekki að breyta gildum – það er að læra að hlusta á þau sem hafa alltaf verið þarna.

Lokaorð

Lokaorð jákvæðs liðs

Við höfum ekki sagt að ungt fólk sé marionett í hendur samfélagsins. Við höfum ekki sagt að það hlusti blindlega eftir boðskap úr frumvarpum, kvikmyndum eða kennaraprófum. Nei. En við segjum að án þessa kerfa – án skóla sem kynna klimavandamál, án fjölmiðla sem ræða um kynjajafnrétti, án laga sem styðja LGBTQ+ réttindi – hefði ungt fólk ekki haft sömu möguleika til að hugsanlega nálgast þessi gildi.

Samfélagið er ekki bara bakgrunnur – það er leikvangurinn sjálfur. Og leikvangurinn hefur reglur. Hann gefur okkur verkfæri, orð, myndsnið og tækifæri. Það er ekki að minnka ung fólk að segja að það lifi innan kerfis – það er að viðurkenna raunveruleikann.

Þegar 15 ára stelpa fer í skólann og lætur af völdum kynjajafnréttismálum, er hún ekki bara „að koma sér í ljós“. Hún er að svara á boðskap sem var sendur til hennar – í bók, í kennslustund, í samtali við kennara. Sá boðskapur kom ekki úr lofti – hann kom úr samfélaginu.

Við segjum: Já, ungt fólk velur. Já, ungt fólk er virkt. En valið er ekki alveg frjálst – það er formuð af því sem samfélagið hefir lagt á borðið. Og nú er samfélagið að leggja fram ný mat – umhverfi, jafnrétti, virðingu. Og ungt fólk er að eta það með góðu matarlysti.

Svo spurningin er ekki hvort samfélagið hafi áhrif – heldur hvaða áhrif það vill hafa. Og við segjum: Já, samfélagið er að breyta gildum ungs fólks – vegna þess að það er að breyta sjálfu sér. Og í því breytingarferli er ungt fólk ekki bara viðmótið – heldur lífrýmið.

Lokaorð neikvæðs liðs

Við höfum ekki neitað að samfélagið sé mikilvægt. En við höfum neitað að það sé foringi. Við höfum neitað að ung fólk sé að „taka við“ gildum eins og pakkastaða af vörubréttinum. Nei. Ung fólk er að opna dyr sem voru lokaðar – og ýta samfélaginu inn í nýjan tíma.

Til dæmis: Var kynjajafnrétti kynntur í skólum áður en ungt fólk byrjaði að spyrja? Nei. Það var ungt fólk sem spurði – í beinni útsendingu, á Instagram, í klasarfundum – og sagði: „Þetta er rangt.“ Og síðan var samfélagið að hrinda eftir.

Sama er við um klimabreytingarnar. Greta Thunberg sat ekki heima og bíðið eftir leyfi frá ríkisstjórninni til að fara út fyrir Alþingi. Hún gekk út – og samfélagið varð að fara með.

Það er ekki samfélagið sem breytir gildum ungs fólks – það er ungt fólk sem er að endurgera gildi sem voru oft duldir, ofritaðir eða ólíðandi. Það er ekki að „taka við“ gildum – heldur að kalla á þau.

Og athugið: Verkfærin – TikTok, netið, skólinn – eru ekki „boðskapur“ frá samfélaginu. Þau eru tóm rými. Og hvað kemur inn í þau? Upprifjun, reynsla, von, reiði. Það er ekki samfélagið sem setur það inn – það er ungt fólk.

Við segjum ekki að samfélagið sé ómikilvægt. Við segjum að það sé ekki að leiða – heldur að hlusta. Og ef það vill lifa, þá verður það að hlusta betur.

Svo nei – samfélagið er ekki að breyta gildum ungs fólks. Ungt fólk er að breyta gildum samfélagsins. Og ef við viljum vita hvert við erum að fara – þá verðum við að horfa ekki upp í valdakerfin, heldur niður á gatan, á göngustíginn, á skjáinn á 16 ára stelpu sem segir: „Ég trúi á annað fólk. Ég vil vera satt.“

Það er ekki samfélagið sem breytir – það er ungt fólk sem er að upprisa.